Celem projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych („Projekt”) jest polepszenie otoczenia prawnego w zakresie dyscypliny płatniczej w obrocie gospodarczym, co w konsekwencji powinno sprzyjać zmniejszeniu zatorów płatniczych.Nowa ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych wprowadza zmiany w kilkunastu innych ustawach, m.in. podatkowych i w Kodeksie postępowania cywilnego.

Poza zmianami przewidującymi rozwiązania o charakterze cywilnoprawnym – takimi jak maksymalne, ustawowe terminy zapłaty niepodlegające przedłużeniu w relacjach asymetrycznych oraz w transakcjach, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny (inny niż podmiot leczniczy), podwyższenie odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych (choć nie w relacjach, gdzie dłużnikiem jest podmiot leczniczy), proponuje się równolegle zmiany innych ustaw o charakterze administracyjnoprawnym.W tym drugim zakresie postuluje się m.in. publikowanie corocznego sprawozdania o stosowanych praktykach płatniczych przez dużych przedsiębiorców, wprowadzenie w podatkach dochodowych tzw. ulgi na złe długi, czy też ustanowienie kar administracyjnych dla firm generujących zatory płatnicze.

Szczegółowe zmiany wskazane w projekcie:

• w transakcjach, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny (np. urzędy, uczelnie publiczne, jednostki policji, wojska, ale z wyłączeniem podmiotów leczniczych) proponuje się obowiązywanie maksymalnego 30-dniowego terminu płatności, bez możliwości jego wydłużenia.
• proponuje się również wprowadzenie maksymalnego 60-dniowego terminu zapłaty w transakcjach „asymetrycznych” między przedsiębiorcami, tj. w takich, w których płatnikiem jest duże przedsiębiorstwo, a jego kontrahentem mały lub średni przedsiębiorca. W przypadku gdy strony zastrzegą w umowie termin dłuższy niż 60 dni (np. 120 dni), termin ten nie będzie obowiązywał, a w jego miejsce wejdzie 60-dniowy termin ustawowy.W konsekwencji wierzycielowi będą przysługiwały odsetki ustawowe za opóźnienie po upływie 60 dni od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi.
• wprowadzenie obowiązku raportowego dla dużych przedsiębiorstw. Przedsiębiorcy, którzy mają rocznie ponad 50 mln euro przychodu oraz grupy kapitałowe będą zobligowani do przedkładania sprawozdań na temat stosowanych przez siebie praktyk płatniczych. Sprawozdania będą publikowane na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.
• zaproponowano wprowadzenie kar finansowych dla przedsiębiorstw, które nadużywają finansowania swojej działalności kosztem innych i generują zatory płatnicze.

Propozycje innych zmian:

1. wprowadzenie możliwości odstąpienia przez wierzyciela od umowy lub wypowiedzenia umowy, gdy termin zapłaty ustalony w umowie jest nadmiernie wydłużony a ustalenie tego terminu było rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela (w projekcie przyjęto, że możliwość taka będzie przysługiwała w przypadku terminu dłuższego niż 120 dni);
2. wprowadzenie mechanizmu zapobiegającemu nadużywania prawa do rekompensaty w wysokości 40 euro w przypadku dokonania cesji wierzytelności na osoby trzecie (w szczególności na firmy windykacyjne);
3. podwyższenie obecnej wysokości rekompensaty (40 euro) w transakcjach, w których wierzycielem jest MŚP, a dłużnikiem duży przedsiębiorca lub podmiot publiczny maksymalnie o 1% wartości świadczenia pieniężnego;
4. wyraźne wskazanie narzucania nadmiernie długich terminów zapłaty jako czynów naruszających prawo konkurencji w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Zaproponowano zmianę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez dodanie do obecnego katalogu przykładowych czynów nieuczciwej konkurencji czynu polegającego na „nieuzasadnionym wydłużaniu terminów zapłaty za dostarczane produkty lub wykonane usługi.

Oczekiwanym efektem nowelizacji jest poprawa sytuacji wierzycieli, w szczególności tych, którzy są słabszą stroną transakcji asymetrycznych oraz tych którzy zawierają umowy z podmiotami publicznymi. Powyżej opisane zostały wybrane rozwiązania z Projektu zaś Projekt na moment sporządzania omówienia w newsleterzeznajduje się w opiniowaniu w Stałym Komitecie Rady Ministrów i możliwe są zmiany w projeckie.

https://bip.kprm.gov.pl/kpr/bip-rady-ministrow/prace-legislacyjne.