1. Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r. poz. 1150).

Data wejścia w życie: 29/06/2018

Zmiany w ustawie polegają̨ na przedłużeniu możliwości wystawiania zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy w postaci papierowej do dnia 30 listopada 2018 r. (uprzednio planowano wycofanie takich zwolnień z dniem 1 lipca 2018 r.).

2. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r. poz. 1104).

Data wejścia w życie: 09/07/2018 (z odstępstwami)

Ustawa ma na celu skrócenie podstawowych terminów przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych oraz zmianę zasad dochodzenia roszczeń przeciwko konsumentom.

Terminy przedawnienia

Termin przedawnienia roszczeń majątkowych skrócono z 10 do 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej pozostawiono termin – 3 lat.

Zmieniono sposób liczenia terminów. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Nie dotyczy to terminów przedawnienia krótszych niż 2 lata.

Termin przedawnienia roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, również został skrócony do 6 lat.

Zmiany obejmują także przedawnienie roszczeń z rękojmi – termin nie może zakończyć się przed upływem 2 lat od dnia wydania rzeczy, jeżeli kupującym jest konsument.

Roszczenia przeciwko konsumentom

Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi. Przewidziano przy tym odstępstwo, według którego w wyjątkowych okolicznościach sąd może po rozważeniu interesów obu stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności (w szczególności długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu przedawnienia, charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia).

Data wymagalności w pozwie

W ramach zmian Kodeksu postępowania cywilnego przewidziano, że obligatoryjnym elementem pozwu o zasądzenie roszczenia ma być oznaczenie daty jego wymagalności.

Egzekucja z rachunku

W ramach zmian Kodeksu postępowania cywilnego wprowadzono regulacje przewidujące, że bank po otrzymaniu zawiadomienia komornika o zajęciu rachunku bankowego zablokuje środki na rachunku, natomiast nie jest zobowiązany do bezzwłocznego przekazania środków na pokrycie należności, lecz do przekazania tych środków na rachunek bankowy komornika po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Wyjątkowo w razie egzekucji bieżących alimentów lub rent bank ma obowiązek niezwłocznego przekazania środków pieniężnych z zajętego rachunku na rachunek bankowy komornika.

Analogiczna zmiana została wprowadzona w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wymiana informacji gospodarczych

W ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych przez informacje gospodarcze rozumienie się także informacje w przedmiocie przedawnienia roszczenia, dla zobowiązania pieniężnego.

Ponadto warunki przekazania do biura informacji gospodarczych o zobowiązaniach konsumentów oraz o pozostałych zobowiązaniach, innych niż dłużników niebędących konsumentami, dostosowano do ogólnych okresów przedawnienia przyjętych w zmianach wprowadzonych w Kodeksie cywilnym.

Przepisy przejściowe

Do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się przepisy o przedawnieniu określone w nowym brzmieniu, przy czym:

• jeżeli nowy termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpocznie się z dniem wejścia w życie nowelizacji;
• jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie nowelizacji, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie nastąpi z upływem tego wcześniejszego terminu.

Do przysługujących konsumentom roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie nowelizacji i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, zastosowanie mają dotychczasowe przepisy o terminach przedawnienia. Natomiast jeżeli konsument nie podniesie do dnia wejścia w życie nowelizacji zarzutu przedawnienia w stosunku do roszczenia przedawnionego, z dniem jej wejścia w życie sąd z urzędu uwzględni przedawnienie. Nowe przepisy stosuje się do zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dokonanych przed dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli przed tym dniem bank nie przekazał środków pieniężnych na rachunek bankowy organu egzekucyjnego.

Stosowanie

Ustawa weszła w życie 9.07.2018 r., z wyjątkiem zmian w ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych w zakresie warunków przekazywania informacji do biur informacji gospodarczych, dla których przewidziano trzymiesięczny termin wejścia w życie.

3. Ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (Dz. U. 2018 r. poz. 1293).

Data wejścia w życie: 19/07/2018

Ustawa określa zasady działania organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ) prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi oraz innych podmiotów zarządzających prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Do OZZ stosuje się przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach w zakresie nieuregulowanym w ustawie.

Przychody z praw podlegających zarządowi OZZ mogą być przechowywane lub lokowane na rachunkach bankowych lub inwestowane w skarbowe papiery wartościowe lub obligacje emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego.

Posiadaczom urządzeń służących do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego wolno publicznie odtwarzać nadawane w nim utwory wyłącznie na podstawie umowy zawartej z właściwą OZZ, chyba że ich odtwarzanie następuje na podstawie odrębnej umowy.

4. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o związkach zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r. poz. 1608).

Data wejścia w życie: 01/01/2019 (z odstępstwami)

Zmiany w ustawie polegają na modyfikacji zasad zakładania związków zawodowych, rozszerzenia katalogu podmiotów uprawnionych do zakładania i przystępowania do związków zawodowych, zmianie warunków do uzyskania przez związek zawodowy statusu zakładowej organizacji związkowej oraz reprezentatywności, modyfikacji obowiązków pracodawców i organizacji zawodowych, a także odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy.

Rozszerzenie podmiotowe organizacji związkowej

Uprawnienie do tworzenia organizacji związkowych i wstępowania do nich zostało rozszerzone o osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem, bez względu na podstawę̨ zatrudnienia, jeżeli nie zatrudniają do tego innych osób.

Osoby niebędące pracownikami są uwzględniane w liczbie członków zakładowej organizacji związkowej, gdy świadczą̨ pracę przez co najmniej 6 miesięcy. Jeżeli osoba wykonująca pracę zarobkową należy do więcej niż jednej organizacji, to przy ustalaniu liczby może być uwzględniona tylko w jednej z nich.

Wprowadzono ponadto zakaz dyskryminacji z powodu przynależności związkowej.

Obowiązki organizacji związkowej

Organizacja związkowa jest obowiązana przedstawiać pracodawcy, co 6 miesięcy według stanu na dzień 30 czerwca i 31 grudnia – w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po tym okresie, informację o liczbie członków, pod rygorem zawieszenia uprawnień do czasu wykonania tego obowiązku.

Pracodawca może skontrolować liczebność związku i zgłosić względem niej pisemne zastrzeżenie, a ostatecznego ustalania liczebności organizacji związkowej dokona sąd pracy.

Obowiązki pracodawcy

Doprecyzowano obowiązek informacyjny pracodawcy względem zakładowej organizacji związkowej.

Na jej wniosek pracodawca udziela informacji w terminie 30 dni niezbędnych do prowadzenia działalności związkowej, w szczególności informacji dotyczących warunków pracy i zasad wynagradzania, działalności i sytuacji ekonomicznej pracodawcy związanych z zatrudnieniem oraz przewidywanych w tym zakresie zmian, stanu, struktury i przewidywanych zmian zatrudnienia oraz działań mających na celu utrzymanie poziomu zatrudnienia, działań, które mogą powodować istotne zmiany w organizacji pracy lub podstawach zatrudnienia.

Zmieniono obowiązek konsultacyjny pracodawcy.

W indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę w rozumieniu Kodeksu pracy do współdziałania z zakładową organizacją związkową przed podjęciem działania, pracodawca, jest obowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pracowniku korzystającym z jej obrony. Nieudzielenie tej informacji w terminie 5 dni od dnia otrzymania przez zakładową organizację związkową  wniosku zwalnia pracodawcę z obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tego pracownika.

Zmieniono zasady uzgadniania regulacji pracowniczych.

W sprawach ustalania regulaminów: wynagradzania, nagród i premiowania, zfśs, planu urlopów lub regulaminu pracy, okresu rozliczeniowego, wykazu prac oraz indywidualnego rozkładu czasu pracy, w przypadku gdy uzgodnienie ze wszystkimi zakładowymi organizacjami nie jest możliwe, powinno ono nastąpić z reprezentatywną organizacją. Każda z organizacji musi zrzeszać co najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy. Podobnie przewidziano w Kodeks pracy odnośnie porozumień telepracy, przerywanego czasu pracy czy ustalania systemu i rozkładu czasu pracy.

Reprezentatywność organizacji związkowej

Zagadnienia dotyczące reprezentatywności związku zawodowego przeniesiono z Kodeksu pracy do nowelizacji.

Podwyższono progi reprezentatywności dla zakładowych organizacji związkowych – z 7% do 8% dla organizacji wchodzących w skład Rady Dialogu Społecznego i ich organizacji członkowskich oraz z 10% do 15% dla pozostałych organizacji.

Działacze związkowi

Utrzymano ochronę trwałości zatrudnienia działaczy związkowych.

Wprowadzono terminy na przedstawienie stanowiska organizacji związkowej w sprawie wypowiedzenia umowy działaczowi związkowemu, odpowiednio 14 albo 7 dni roboczych.

Przyznano możliwości dochodzenia przez inną niż pracownik osobę wykonującą pracę zarobkową 6-miesięcznej rekompensaty za rozwiązanie lub wypowiedzenie przez pracodawcę umowy bez uzyskania zgody zarządu organizacji związkowej.

Rozszerzono sankcje karno - administracyjne w stosunku od działaczy związkowych, m.in. za zawyżenie liczby członków organizacji.

Spory zbiorowe

W ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych wprowadzono zasadę zgodnie z którą jej przepisy mają zastosowanie do innych niż pracownicy osób wykonujących pracę zarobkową.

Przepisy przejściowe

Na podstawie przepisów przejściowych dotychczasowe reprezentatywne organizacje związkowe i reprezentatywne organizacje pracodawców utrzymają swoją reprezentatywność przez wskazany w ustawie czas odpowiednio roku lub czterech lat. Osobom będącym w dniu wejścia w życie nowelizacji członkami związków zawodowych przysługują uprawnienia na zasadach dotychczasowych. Związki zawodowe, istniejące w dniu wejścia w życie nowelizacji, powinny dostosować swoje statuty do zmian w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.

Stosowanie

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem przepisu dotyczącego uwzględniania w ustalania liczby osób wykonujących pracę zarobkową przez okres co najmniej 6 miesięcy przed przystąpieniem do rokowań lub uzgodnień, który wchodzi w życie 23 sierpnia 2019 r.